Sinterklaas en Zwarte Pieten

Sinterklaas of Sint-Nicolaas wordt gevierd in Nederland, België (zowel Vlaams als Waals) en in Noord-Frankrijk. Deze traditie stamt uit oude tijden. Traditioneel denken de meeste mensen dat Sinterklaas een Rooms katholieke heilige is uit Myra dat ligt in het huidige Turkije, maar de figuur van Sinterklaas zou veel ouder zijn dan het christendom.

Naast Nicolaas van Myra lijkt de Noordse oppergod Wodan (of Odin) een inspiratiebron voor Sinterklaas geweest te zijn. Wodan bezat het achtbenige paard Sleipnir, waarop hij door de hemel reed. Sinterklaas rijdt op zijn schimmel over de daken. Sinterklaas heeft een lange, witte baard, net als Wodan.

Zoals vele christelijke feesten een heidense achtergrond hebben is dit ook zo met het Sinterklaasfeest. De christelijke Nicolaas heeft bestaan, maar hij nam de plaats in van Wodan de Germaanse oppergod. In het noorden kwam men vooral door de Spanjaarden in contact met de cultus van Sint-Nicolaas als heilige en werden er vele kerken naar hem genoemd. Zijn cultus heeft zich trouwens via de Orthodoxe kerk uitgedragen tot in Rusland, waar een van de Tsaren Nicolas hete. Maar in tegenstelling tot andere ‘christelijke’ landen heeft men enkel in het noorden deze verering van Sint-Niklaas geënt op de oorspronkelijke godsdienst van de Germaanse volkeren.

Sint_Nikolaas-vertellingen_voor_de_jeugd_1

Tijdens de wintermaanden speelde de haard in de huizen een cruciale rol. De haard was waar men zich verwarmde, kookte en verhalen vertelde. De schoorsteen waardoor de rook naar de hemel steeg en men ook de stormen kon horen waren een communicatie weg tussen de mensen en de goden. Men had het gebruik om offers te brengen en voor de schoorsteen vruchten van het veld te leggen voor Sleipnir.

Ook Zwarte Piet vindt waarschijnlijk zijn oorsprong in de mythen rond Wodan, zijn twee zwarte raven, die eigenlijk twee geesten zijn: Huginn (de gedachte) en Muninn (het geheugen) vliegen dagelijks over de wereld, en keren aan het eind van de dag terug om verslag uit te brengen aan Wodan. Zo informeren Zwarte Pieten Sinterklaas over goede en stoute kinderen. Er is ook een andere link naar Zwarte Piet met de rijm- en winterreus Nörwi (Neurwi). Deze zwarte Nörwi werd voorgesteld met een roede. Een andere personage is Oel, dit is een begeleider en boodschapper van Wodan met een zak en hij speurde naar de rook die opsteeg van de offers voor Wodan en strooide uit dankbaarheid levenszaden uit. In een Vlaams dialect worden steenkool nog steeds oelen genoemd en een schoorsteenveger een oeleman. De huidige Zwarte Piet draagt ook een zak en een roede zoals Oel en Nörwi.

wodan

Zwarte Piet heeft een roede (bussel twijgjes), maar dit was in de Germaanse godsdienst geen strafwerktuig, maar een vruchtbaarheidssymbool, de fallus. Men sloeg hiermee op de grond, op de bomen en de muren om hen weer tot leven te brengen.

Er zijn nog meer Germaanse goden die overeenkomsten vertonen met Sinterklaas of Zwarte Piet.

Grýla, een vrouwelijk monster dat in de IJslandse bergen leeft, werd traditioneel in IJsland gebruikt om kinderen schrik aan te jagen – net als Sinterklaas. Ze zou voor kerst uit de bergen komen om stoute kinderen in een zak te stoppen en op te eten.

Behalve Grýla en haar zongrylaen komt ook hun zwarte kat mee, op zoek naar luie kinderen die dat jaar geen nieuw kedingstuk hebben gekregen omdat ze niet goed hadden gewerkt. Haar 13 kinderen, de Jólasveinar (kerstjongens), joegen vroeger ook kinderen de stuipen op het lijf, maar stoppen nu cadeautjes in schoenen die IJslandse kinderen vanaf 12 dagen voor kerst voor het raam zetten. Dit doet denken aan het gebruik om een schoen bij de schoorsteen te zetten voor de Sint.

Enkele gebruiken gelinkt aan het Sinterklaasfeest aan de Germaanse gebruiken van onze voorouders.

Pepernoten bijvoorbeeld, zijn vruchtbaarheidssymbolen. Het doet mijn denken aan het rijstgooien bij een huwelijk. Oorspronkelijk waren het echte noten die aan de god Donar waren gewijd die werden geofferd.

Tijdens de midwinterdagen was het de tijd dat jonge meisjes aan de god Freyr van vruchtbaarheid en rijkdom, vroegen hun een man te schenken of hun een beeld van hun toekomstige te tonen. De speculaaspop is de voortzetting van dit gebruik. Vaak was dit een afbeelding van Freya de godin van de vruchtbaarheid. Het gebruik van marsepeinen varken. Om geluk af te smeken aan de god Freyr offerden onze voorouders varkens (hier komt het spaarvarken vandaan). Nadat door de christenen deze offers werden verboden nam een surrogaat de plaats in.  De chocoladeletters verwijzen naar broodletters die werden gegeven bij de geboorte van een kind en vroeger in runentekens.

 

Noot: Zoals u kan lezen is het Sinterklaasfeest en zijn twee Zwarte Pieten van Germaanse oorsprong en zijn de Zwarte Pieten geen negers, maar twee zwarte raven die gematerialiseerde geesten zijn die boodschappers zijn. Voor vele mensen is de oorsprong van het Sinterklaasfeest niet kennen zijn deze Zwarte Pieten een uiting van racisme van de blanken, maar dit is niet zo.  Het Sinterklaasfeest is nu actueler dan ooit met de polemiek die door een minderheid, die niet uit Noord-Europa afkomstig is maakt over deze Zwarte Pieten. Laten we niet toegeven aan de hetze tegen een gebruik dat stoelt in de duistere oudheid van de blanke beschaving en heeft blijven voortbestaan binnen de Rooms katholieke traditie.